Stop Smog: wymiana pieca i termomodernizacja przez gminę

Serwis niezależny: nie jest stroną NFOŚiGW, WFOŚiGW, Ministerstwa Finansów ani gminy. Opisujemy programy na podstawie ich dokumentów i podajemy źródła z datą sprawdzenia. Wiążące są dokumenty programu i przepisy.

Dla kogo

• Najmniej zamożne gospodarstwa domowe w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, zwłaszcza osoby uprawnione do świadczeń z pomocy społecznej - w gminach z uchwałą antysmogową, które zawarły porozumienie z NFOŚiGW.^[1]
• Beneficjent musi być właścicielem, współwłaścicielem albo posiadaczem samoistnym budynku jednorodzinnego (lub jednego z dwóch lokali w takim budynku), z udziałem co najmniej połowy, i faktycznie w nim mieszkać.^[1]
• Kryterium dochodowe: przeciętny miesięczny dochód na osobę (według ustawy o świadczeniach rodzinnych) nie wyższy niż 175% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% w wieloosobowym.^{[1, 5]}
• Od 1.03.2026 najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł, więc progi to około 3462,36 zł (jednoosobowe) i 2473,11 zł na osobę (wieloosobowe) - wyliczenie własne z komunikatu ZUS.^{[7, 1]}
• Gmina może też realizować przedsięwzięcia w domach jednorodzinnych należących do jej zasobu mieszkaniowego.^[1]
• Wnioskodawcą do NFOŚiGW jest gmina; może nim być również związek międzygminny, powiat albo związek metropolitalny w województwie śląskim, ale warunki musi spełnić każda gmina.^{[1, 5]}

Ile można dostać

• Współfinansowanie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów: nie więcej niż 90% kosztów realizacji porozumienia (od 11.01.2025; wcześniej 70%).^{[1, 2, 5]}
• Wkład gminy: 10% kosztów porozumienia z dochodów własnych lub środków UE, a w miastach powyżej 100 000 mieszkańców więcej niż 10% (wcześniej 30%).^{[1, 2, 5]}
• Średni koszt przedsięwzięcia niskoemisyjnego w jednym budynku jednorodzinnym (w budynku z dwoma lokalami - w jednym lokalu) nie może przekroczyć 106 000 zł; wkładu własnego mieszkańca nie wlicza się do tego limitu (wcześniej 53 000 zł).^{[1, 2, 5]}
• Wkład własny beneficjenta (jeśli rada gminy go wprowadzi uchwałą) wynosi najwyżej 10% kosztu przedsięwzięcia; w pozostałych przypadkach mieszkaniec nie płaci za przedsięwzięcie.^[1]
• Limit wydatków budżetu państwa na zasilenie Funduszu na Stop Smog: 185 mln zł (2021), 177,7 mln zł (2022), 173 mln zł (2023), 167,5 mln zł (2024), 0 zł w latach 2025-2028.^[3]
• Wynagrodzenie notariusza za akt poddania się egzekucji - najwyżej 1/10 minimalnego wynagrodzenia.^[1]

Najważniejsze warunki

• Porozumienie można zawrzeć tylko z gminą, w której obowiązuje uchwała antysmogowa (art. 96 Prawa ochrony środowiska).^[1]
• Gmina realizuje przedsięwzięcia w co najmniej 1% domów jednorodzinnych na swoim terenie lub w co najmniej 10 domach, a najwyżej w 12% (limit 12% nie dotyczy miast powyżej 100 000 mieszkańców).^{[1, 2]}
• W co najmniej 80% objętych domów trzeba wymienić lub zlikwidować źródło ciepła niespełniające standardów niskoemisyjnych, a zapotrzebowanie na energię finalną musi łącznie spaść o co najmniej 30%.^[1]
• Zakres przedsięwzięcia: wymiana lub likwidacja kopciucha, mikroinstalacje OZE i pompy ciepła, przyłącza do sieci ciepłowniczej, gazowej lub elektroenergetycznej, ogrzewanie elektryczne, docieplenie ścian, stropów, podłóg, fundamentów i dachów, okna i drzwi, modernizacja c.o. i c.w.u., likwidacja mostków cieplnych, wentylacja, kominy, systemy zarządzania energią, roboty budowlane (do 20% kosztów), dokumentacja, audyty i świadectwa, nadzór, serwis w okresie trwałości.^[1]
• Nowym źródłem ciepła nie może być kocioł na paliwo stałe klasy 5 - definicja przedsięwzięcia niskoemisyjnego wyłącza takie kotły.^[1]
• Beneficjent wyraża zgody na udostępnienie budynku (realizacja, ewentualne mikroinstalacje gminy, kontrola) i składa oświadczenie o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym albo weksel in blanco na wypadek zwrotu kosztów.^[1]
• Oświadczenie o dochodach i liczbie osób składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej; gmina weryfikuje dochód i może przeprowadzić wywiad środowiskowy.^[1]
• Dochód liczy się z przedostatniego roku przy wniosku złożonym od 1.01 do 31.07, a z ostatniego roku przy wniosku od 1.08 do 31.12.^[1]
• Trwałość 5 lat od zakończenia porozumienia: przy sprzedaży domu przed upływem 3 lat beneficjent zwraca 100% kosztów, a między 3. a 5. rokiem 60% (pomniejszone o wkład własny); spadek ani przekazanie osobie bliskiej, która przejmie zobowiązania, nie powodują zwrotu.^[1]
• Zwrot 100% kosztów grozi m.in. za używanie dodatkowego urządzenia na paliwo stałe niespełniającego standardów, usunięcie zamontowanych urządzeń bez zgody gminy, spalanie odpadów, brak przeglądów kominiarskich albo nieprawdziwe oświadczenia.^[1]
• Szczegółowe warunki, tryb zawierania umów i rozliczeń określa regulamin uchwalony przez radę gminy (akt prawa miejscowego); gmina może też realizować program w formie dotacji celowej.^[1]

Terminy

• Porozumienia z gminami zawierano do 31.12.2024 (art. 10 ustawy z 6.12.2018).^[3]
• Środki Funduszu na przedsięwzięcia niskoemisyjne wypłaca się do 31.12.2028; niewypłacone wracają do budżetu do 31.01.2029.^{[3, 4]}
• Porozumienie trwa najwyżej 3 lata (do 2% domów w gminie) lub 4 lata (powyżej 2%); porozumienia zawarte przed 1.01.2024 - odpowiednio 4 lub 5 lat.^{[1, 2]}
• NFOŚiGW rozpatruje wniosek gminy w ciągu 30 dni.^[1]
• Terminy przyjmowania wniosków od mieszkańców ustala gmina w regulaminie lub ogłoszeniu.^[1]

Jak złożyć wniosek krok po kroku

1. Sprawdź w urzędzie gminy, czy gmina ma porozumienie Stop Smog z NFOŚiGW i czy prowadzi nabór (regulamin uchwalony przez radę gminy).^[1]
2. Złóż w gminie wniosek o zawarcie umowy o realizację przedsięwzięcia niskoemisyjnego (według wzoru z BIP ministra klimatu) z oświadczeniem o dochodach i liczbie osób w gospodarstwie.^[1]
3. Gmina weryfikuje dochód i zamieszkanie, a następnie zawiera z beneficjentem umowę (zakres, termin, koszt, ewentualny wkład własny, zgody, zabezpieczenie zwrotu).^[1]
4. Gmina realizuje przedsięwzięcie (lub udziela dotacji celowej) i zapewnia beneficjentowi doradztwo energetyczne.^[1]
5. Przez 5 lat od zakończenia porozumienia gmina co najmniej raz w roku kontroluje utrzymanie efektów.^[1]

Dokumenty

• Wniosek o zawarcie umowy o realizację przedsięwzięcia niskoemisyjnego (dane członków gospodarstwa: imię i nazwisko, PESEL, adres, opcjonalnie e-mail i telefon) według wzoru ministra klimatu.^[1]
• Oświadczenie o przeciętnym miesięcznym dochodzie i liczbie osób w gospodarstwie z klauzulą o odpowiedzialności karnej.^[1]
• Akt notarialny o poddaniu się egzekucji albo weksel in blanco z deklaracją wekslową.^[1]
• Zgody na udostępnienie budynku lub nieruchomości oraz zgoda na wniesienie wkładu własnego (jeśli gmina go przewiduje).^[1]

Łączenie z innymi programami

• W ramach porozumienia gmina może z własnych środków pokryć koszty wykraczające poza sumę kosztów porozumienia, a wkład własny beneficjenta przeznacza na takie dodatkowe koszty.^[1]
• Ulgę termomodernizacyjną można odliczyć tylko od wydatków poniesionych przez podatnika, w części, której nikt mu nie sfinansował ani nie zwrócił.^[9]

Zasady łączenia dotacji i ulg w jednym miejscu

Najczęstsze pytania

Czym jest program Stop Smog?

To rządowy instrument z ustawy o wspieraniu termomodernizacji: gmina z uchwałą antysmogową, w porozumieniu z NFOŚiGW, wymienia kopciuchy i ociepla domy jednorodzinne najuboższych mieszkańców. Fundusz Termomodernizacji i Remontów pokrywa do 90% kosztów, a gmina resztę.

Kto może skorzystać ze Stop Smog?

Właściciel lub posiadacz samoistny domu jednorodzinnego (udział co najmniej połowy), który w nim mieszka i ma dochód na osobę do 175% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub do 125% w wieloosobowym. Od 1.03.2026 to około 3462 zł i 2473 zł. Warunkiem jest, by gmina miała porozumienie Stop Smog.

Ile wynosi dofinansowanie Stop Smog?

Średni koszt przedsięwzięcia w porozumieniu to do 106 000 zł na dom. Mieszkaniec zwykle nie płaci nic albo dopłaca najwyżej 10%, jeśli gmina wprowadzi wkład własny uchwałą.

Czy w 2026 roku jest nabór do Stop Smog?

Nowe porozumienia gmin z NFOŚiGW zawierano do 31.12.2024, a na lata 2025-2028 nie przewidziano nowych pieniędzy z budżetu państwa. W 2026 r. przedsięwzięcia prowadzą tylko gminy z porozumieniami zawartymi wcześniej, dlatego najlepiej zapytać we własnym urzędzie gminy.

Czy po Stop Smog można sprzedać dom?

Przez 5 lat od zakończenia porozumienia sprzedaż oznacza zwrot kosztów: 100% przed upływem 3 lat i 60% między 3. a 5. rokiem. Zwrotu nie ma przy spadku ani przy przekazaniu osobie bliskiej, która przejmie zobowiązania.

Co można sfinansować w programie Stop Smog?

Wymianę lub likwidację kopciucha, pompy ciepła i mikroinstalacje OZE, przyłącza do sieci, ogrzewanie elektryczne, docieplenie, okna i drzwi, modernizację instalacji, wentylacji i kominów, a także dokumentację, audyty i nadzór. Nowym źródłem nie może być kocioł na paliwo stałe klasy 5.

Powiązane programy

• Czyste Powietrze: Właściciele domów jednorodzinnych: dochód do 135 000 zł rocznie albo progi na osobę

Źródła

1. Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, art. 2 pkt 1b-1c, art. 11b-11f, art. 22a-22c - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 920 (obwieszczenie z 3.07.2026), stan na 20 października 2026
2. Ustawa z 27.11.2024 o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1940), art. 11 i art. 30-31, w życiu od 11.01.2025, stan na 20 października 2026
3. Ustawa z 6.12.2018 o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 51, zm. 2020 poz. 2127 i 2022 poz. 1576) - tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu, art. 7 i 10, stan na 20 października 2026
4. Ustawa z 7.07.2022 o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 poz. 1576), art. 7, stan na 20 października 2026
5. czystepowietrze.gov.pl (NFOŚiGW) - Stop Smog 2.0 - nowe, lepsze zasady od 31 marca (30.03.2021), stan na 20 października 2026
6. Regulamin naboru wniosków o zawarcie porozumienia w ramach programu Stop Smog (NFOŚiGW, 2021), stan na 20 października 2026
7. ZUS - Komunikat Prezesa ZUS z 17.02.2026 w sprawie kwoty najniższej emerytury (od 1.03.2026), stan na 20 października 2026
8. API ELI Sejmu - metadane ustawy DU/2008/1459 (ostatnie akty zmieniające do DU/2026/635) i DU/2019/51 (akty zmieniające: DU/2020/2127, DU/2022/1576), stan na 20 października 2026
9. Ustawa o PIT, art. 26h ust. 5 - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592, stan na 20 października 2026

Operator: Ustawa z 21.11.2008 o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, rozdział 4a (art. 11b-11f; t.j. Dz.U. 2026 poz. 920); porozumienia z gminami zawiera NFOŚiGW w imieniu ministra klimatu, środki pochodzą z Funduszu Termomodernizacji i Remontów w BGK (BGK wypłaca je gminom), a program realizuje gmina u mieszkańców. Informacje sprawdzone 20 października 2026. Zmiany na stronach źródłowych sprawdzamy co tydzień (jak liczymy).